Amri Kumi – Amri ya Kwanza
Andiko la Biblia la leo: Kutoka 20:1–3
“Mungu akanena maneno haya yote, akasema: Mimi ni Bwana, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa. Usiwe na miungu mingine ila mimi.”
Ndugu wapendwa, kuna mambo ya msingi unayopaswa kuyajua unapokuwa Mkristo.
Miongoni mwake ni Sala ya Bwana, Imani ya Mitume na Amri Kumi. Yesu aliwafundisha wanafunzi wake Sala ya Bwana ili wajue jinsi ya kuomba; ni mfano wa jinsi Wakristo wanavyopaswa kumwomba Mungu. Imani ya Mitume ni tamko la kawaida la imani ya waumini. Amri Kumi ni msingi muhimu wa kukumbuka, kwa kuwa ndizo amri ambazo Mungu aliwapa Waisraeli kupitia Musa.
Maneno yote ya Mungu yaliyoandikwa katika vitabu 66 vya Biblia yalifupishwa katika amri kumi, ambazo ni kama nguzo kuu za Biblia. Ingawa haiwezekani kukariri Biblia yote, ni muhimu angalau kuzikariri na kuzitii Amri Kumi kama watoto wa Mungu. Hizi ni desturi za msingi za imani, ndiyo maana katika ubatizo mtu hukiri kwamba atazishika Amri Kumi.
Hata hivyo, unaweza kuzishika amri vizuri tu unapoelewa maana yake ya kiroho. Kwa mfano, amri ya “Usiue” ina maana ya kiroho iliyo ya kina kuliko kutomuua mtu tu. Wengi hudhani wanaitii kwa kuwa hawajawahi kuua mtu, lakini watatambua sivyo wanapoelewa maana yake ya kiroho. Kupitia mfululizo huu wa mahubiri ya Amri Kumi, naomba mtambue upendo wa Mungu katika kutupa amri zake, mzitie maana zake za kiroho mioyoni mwenu na kuzishika kikamilifu.
Ndugu wapendwa, wanaompokea Yesu Kristo kuwa Mwokozi hupata hadhi ya kuwa watoto wa Mungu na uraia wa mbinguni. Kama vile ulimwengu ulivyo na sheria, watoto wa Mungu pia wana sheria za kutii. Ukiwa raia wa mbinguni, ni muhimu kuishi kulingana na sheria za Mungu. Hivyo utafurahia uzima wa milele mbinguni na maisha yenye ustawi, yaliyojaa baraka zake duniani. Sheria tunazopaswa kuzitii zimo katika vitabu 66 vya Biblia. Kuna mambo ya kufanya na kutofanya, na amri za kuacha na kushika.
Kuzitii amri hizo ni kuishi katika sheria ya Mungu. Watoto wa Mungu wanaozitii hulindwa, na adui Ibilisi na Shetani hawawezi kuwaletea majaribu na dhiki. Wanaozivunja hawapati ulinzi wa Mungu dhidi ya majaribu na dhiki za adui. Warumi 6:16 inasema kuhusu sheria ya kiroho, “Hamjui ya kuwa kwake yeye ambaye mnajitoa nafsi zenu kuwa watumwa wake katika kumtii, mmekuwa watumwa wake yeye mnayemtii, kwamba ni utumwa wa dhambi uletao mauti, au kwamba ni utumwa wa utii uletao haki?” Kuzivunja amri ni kutenda dhambi na hatimaye kuwa watumwa wa dhambi na Ibilisi na kuangukia jehanamu. Mungu hakutupa amri ili atufunge na kututesa.
Amri zinatufundisha kwa undani jinsi ya kuingia mbinguni na kupokea baraka maishani. Ingawa ni maneno ya thamani yaliyojaa baraka, ni waumini wangapi wanaozishika kweli Amri Kumi? Wengine huuliza kama mwanadamu anaweza kuzishika zote kikamilifu, wakisema kwamba wenye mwili hawawezi kuzitii kikamilifu na wanaweza kujaribu tu.
Lakini Mungu hasemi hivyo. 1 Yohana 5:3 inasema, “Kwa maana huku ndiko kumpenda Mungu, kwamba tuzishike amri zake; wala amri zake si nzito.” Kuzishika amri za Mungu ni ushahidi wa kumpenda, na Maandiko yanasema kwamba hazipaswi kuwa mzigo. Watu wanaopendana hufurahia kuwa pamoja; hata usiku wa baridi kali hawahisi baridi. Mtu unayempenda anapokuomba msaada, unafanya kwa furaha hata jambo liwe gumu kiasi gani. Badala ya kulemewa na kujitoa, unafurahi kupata nafasi ya kusaidia na unafurahi zaidi unapomwona mpendwa wako akifurahi. Ndivyo ilivyo tunapompenda Mungu: kuzishika amri zake kutakuwa furaha, si jambo gumu. Katika Agano la Kale watu walishika sheria kwa nia na juhudi zao wenyewe, lakini jambo hilo lilibadilika katika Agano Jipya. Ili kulipia dhambi zetu, Yesu asiye na dhambi alisulubiwa na kuwa sadaka ya amani.
Roho Mtakatifu huingia pia mioyoni mwa wote wanaoamini na kumpokea Yesu na kuwasaidia. Tunapotambua kikamilifu upendo wa Mungu aliyeutuma Mwanawe wa pekee na kupokea nguvu za Roho Mtakatifu, tutaweza kuzishika hata amri ambazo hatungeweza kuzitii kwa nia na uwezo wetu tu. Wanaodai kwamba amri za Mungu ni ngumu na hivyo kuendelea kuishi dhambini hawawezi kusema kwamba wanampenda Mungu au wana imani ya kweli. 1 Yohana 1:6 inasema tukisema tuna ushirika naye huku tukienenda gizani, tunasema uongo wala hatuitendi kweli; 1 Yohana 2:4 inasema asemaye anamjua Mungu lakini hazishiki amri zake ni mwongo, wala kweli haimo ndani yake. Ufunuo 21:27 inasema hakuna mtu atendaye uongo atakayeingia Yerusalemu Mpya. Neno la Mungu, yaani mbegu ya uzima, likikaa ndani yako, hutatenda dhambi bali utaishi kulingana na kweli. Ukisema unamwamini Mungu lakini huzishiki amri zake, huna kweli ndani yako na unasema uongo mbele zake. Amri za Mungu, hasa Amri Kumi, ni mambo ya msingi tunayopaswa kushika.
Leo tuangalie Amri ya Kwanza. Kutoka 20:1–3 inasema, “Mungu akanena maneno haya yote, akasema: Mimi ni Bwana, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa. Usiwe na miungu mingine ila mimi.” “Wewe” katika andiko hili ni Musa aliyepokea neno moja kwa moja, Waisraeli na watoto wote wa Mungu waliookolewa kwa jina la Bwana. Kama Mungu wa Ibrahimu alivyofanya ishara na maajabu makuu ili kuwaokoa Waisraeli kutoka utumwani Misri, Mungu Baba alituokoa pia kutoka utumwa wa dhambi tulipokuwa tukiishi katika ulimwengu uliojaa dhambi na uovu na kuelekea maangamizi.
Ni muhimu tusiwe na miungu mingine ila Mungu wetu. Ndugu wapendwa, Mungu wetu pekee ndiye Mwenyezi na Mungu aliye hai na wa kweli. Yeye ndiye Muumba wa vitu vyote. Mungu hutoa uzima wa kweli na wa milele na hutawala kila kitu ulimwenguni, pamoja na historia ya wanadamu, uhai na mauti, bahati na mabaya. Hata hivyo, watu wengi huabudu miungu ya uongo. Wengine humwabudu Buddha; wengine hutumikia mawe au miti kama miungu, huabudu Nyota ya Kaskazini au kufanya tambiko. Huko Korea, waganga wa kienyeji hufanya tambiko na kuomba miungu kama mungu wa Mlima Baekdu, mungu wa Mlima Hallasan na miungu mingine. Wengine huchukulia maumbile au wafu kuwa miungu.
Kila taifa na nchi hutumikia miungu tofauti. Japani, jirani yetu wa karibu, wana miungu inayodaiwa kufikia milioni nane. Miungu hiyo haina uwezo wa kutuokoa wala kutubariki. Warumi 1:20 inasema tangu kuumbwa ulimwengu, sifa zisizoonekana za Mungu, uweza wake wa milele na Uungu wake, zimeonekana wazi katika vitu vilivyoumbwa, hata watu wakose udhuru. Tukitazama ulimwengu, ni wazi kwamba kuna Muumba mmoja tu. Haiwezekani kutazama dunia na jinsi ulimwengu unavyofanya kazi na kusema hakuna Mungu Muumba. Kumbuka ulivyojifunza darasani: dunia huzunguka mhimili wake mara moja kwa siku na kulizunguka jua mara moja kwa mwaka; mwezi huizunguka dunia karibu mara moja kwa mwezi. Mizunguko hiyo husababisha matukio mbalimbali duniani.
Tuna mchana na usiku, na majira manne ya mwaka. Mawimbi ya bahari hupanda na kushuka, na anga huzunguka pia. Nafasi na mwendo wa miili hiyo ya angani vimepangwa vizuri kabisa ili viumbe vyote viweze kuishi. Umbali kati ya jua na dunia, na kati ya dunia na mwezi, unafaa kabisa; haviwezi kuwa mbali zaidi wala karibu zaidi. Kwa miaka isiyohesabika, kila kitu kimekuwa kikizunguka bila kosa lolote, kwa umbali na vipindi vinavyofaa.
Ndugu wapendwa, je, yote haya ni bahati tu? Je, yalitokana na Mlipuko Mkubwa? La hasha. Muumba alipanga na kuendesha ulimwengu, naye Muumba huyo ni Mungu wetu. Hili liliwezekana tu kwa hekima ya Mungu Mwenyezi katika kuumba na kuendesha ulimwengu. Kuna ushahidi mwingine wa Muumba mmoja: sisi wanadamu. Wanadamu wote wana muundo na kazi za mwili zinazofanana. Bila kujali rangi ya ngozi, nchi au kabila, wote wana macho mawili, masikio mawili, pua moja na mdomo mmoja; nafasi za macho, pua na mdomo zinafanana. Hali kadhalika kwa wanyama. Tembo ana mkonga mrefu lakini pua moja na matundu mawili ya pua. Sungura mwenye masikio marefu na simba mkali wana nafasi na kazi za macho, pua, mdomo na masikio zinazofanana na za wanadamu.
Ingawa kuna tofauti ndogo kati ya jamii mbalimbali, wanyama, samaki, ndege na wadudu wengi wana miundo na kazi zinazofanana. Hii inaonyesha kwamba kuna Muumba mmoja tu. Kwa sababu ya ushahidi huu ulio wazi, siku ya hukumu hakuna atakayeweza kujitetea akisema, “Sikujua kwamba Mungu yupo.” Sisi tunaotembea katika imani katika kanisa hili hushuhudia ushahidi ulio wazi zaidi: tunaona na kusikia watu wengi wakiponywa na kubarikiwa kwa nguvu za jina la Bwana, nanyi pia mnayapitia hayo. Hata waliopata dhiki kwa kutumikia miungu ya uongo hupokea majibu wanapomjia Mungu Mwenyezi na kumtegemea yeye pekee. Ndugu wapendwa, tukitazama historia ya wanadamu, watu wenye mioyo myema walimtambua Muumba mmoja na kuishi kwa haki hata kabla hawajasikia Injili.
Wenye mioyo michafu na iliyochanganyikiwa walitumikia na kuomba kwa miungu mingi, lakini watu wanyofu na safi walimheshimu Muumba mmoja. Kwa mfano, Jenerali maarufu wa Korea, Yi Sun-sin, alitimiza wajibu wake katika kila jambo, akatenda kwa unyofu na uaminifu na kumtumikia Mungu mmoja tu. Ingawa hakumjua Mungu au Bwana, hakuwafuata waganga wa kienyeji wala kuabudu sanamu. Aliitazama mbingu na kumcha Muumba mmoja kwa dhamiri njema. Watu wanaomcha Mungu vivyo hivyo, hata bila kujua amri, hujitahidi kuishi kwa unyofu na kutafuta wema na kweli. Mungu aliwafungulia watu hao njia ya wokovu, jambo linaloitwa “hukumu ya dhamiri.” Warumi 2:14–15 inasema watu wa mataifa wasio na sheria wanapofanya kwa asili mambo ya sheria, wao wenyewe huwa sheria kwao; huonyesha kazi ya sheria iliyoandikwa mioyoni mwao, dhamiri zao zikishuhudia na mawazo yao yakiwashtaki au kuwatetea.
Hii ina maana kwamba Mungu aliwafungulia njia ya wokovu watu wa Agano la Kale kabla ya kuja kwa Bwana, au wale ambao hawakuisikia Injili na hawakujua sheria. Wakifuata dhamiri zao njema, Mungu aliwafungulia njia ya wokovu. Tatizo ni kwamba baadhi ya watu husema wanajua na kuamini kwamba Mungu yupo lakini hutegemea au kutumikia miungu mingine. Wengine humwamini Mungu na Bwana lakini huenda kwa waganga wa kienyeji, kutafuta ramli au kufanya uchawi. Wengine huvaa hata hirizi.
Wengine huhudhuria sherehe za dini zinazoabudu miungu ya uongo na kuunga mkono matendo hayo, wakidai kwamba yanakuza umoja na ukarimu. Kuna pia wasioamini wanaosema Ukristo haubadiliki na haukubali wengine kwa sababu hutuambia tumwamini Mungu mmoja tu. Lakini kuna Muumba mmoja tu aliyetuumba; hakuna mwingine isipokuwa Mungu wetu awezaye kutubariki au kutupa uhai. Miungu isiyo na maana inayotumikiwa na baadhi ya watu ni ya giza na inampinga Mungu wetu; inatokana na Ibilisi, adui wa Mungu. Ibilisi na Shetani huwadanganya watu wamwache Mungu wanayepaswa kumcha na watumikie sanamu zisizo na maana. Adui ndiye anayepokea ibada hiyo na kuwaongoza kwenye maangamizi. Watu wanaodai kumwamini Mungu lakini pia kutumikia miungu mingine hupata majaribu na dhiki zisizoisha, na kuishi maisha ya huzuni na magonjwa.
Mungu wa upendo hataki watu watumikie miungu mingine na kuangamia. Ndiyo maana alituamuru tusiwe na miungu mingine ila yeye, ili tumtumikie Mungu mmoja, tupokee uzima wa milele na tuishi maisha yenye baraka duniani. Kama Mungu hangeandika amri hii, watu wanaodai kumwamini lakini hawana msimamo moyoni wangeweza kukubali na kutumikia miungu mingine. Kumbukeni kwamba miungu mingine haina faida na hudhuru nafsi. Wanaomwamini Mungu kweli hawatumikii miungu mingine wala kutegemea mambo ya kimwili; humtegemea Mungu pekee bila kutawaliwa na mawazo ya mwili. Mungu aliyeumba vitu vyote na viungo vyetu hawezi kuponya magonjwa ya mwili? Hata hali yako iwe ngumu na ya kuhuzunisha kiasi gani, Mungu anayetawala uhai na mauti, baraka na laana za wanadamu hawezi kuibadili? Mtu anapomtegemea Mungu kwa moyo safi na wa kweli, Mungu hufurahi na hakika atamjibu.
Zaburi 62:5 inasema, “Ee nafsi yangu, umngojee Mungu peke yake kwa kunyamaza kimya; maana tumaini langu latoka kwake.” Ninaomba mkutane daima na kumwona Mungu wa upendo anayetimiza tumaini lenu mnapomtegemea yeye pekee. Ndugu wapendwa, 1 Mambo ya Nyakati 16:26 inasema, “Maana miungu yote ya watu si kitu; lakini Bwana ndiye aliyezifanya mbingu.” Waisraeli walijifunza kuhusu Mungu mmoja aliyeziumba mbingu na walishuhudia matendo yake mengi. Lakini kadiri muda ulivyopita, walimwacha na kutafuta sanamu nyingine. Walimtolea Mungu dhabihu, lakini kwa sababu ya tamaa zao pia waliwafukizia uvumba na kuwatumikia miungu ya mataifa.
Matokeo yalikuwa nini? Kila mara Waisraeli walipata majaribu, dhiki na majanga. Waliposhindwa kuvumilia, hatimaye walitubu na kumrudia Mungu. Mungu mwenye rehema na huruma aliwapokea tena na tena, akawasamehe na kuyaondoa majanga. Ninaomba msiwe wapumbavu wa kurudia makosa yale yale ya Waisraeli. Kwa kuwa mmeona, kusikia na kupitia kazi nyingi za Mungu, azimieni kumtumikia na kumtegemea yeye pekee, aliyeumba na anayetawala vitu vyote mbinguni na duniani. Pia muwe na midomo iliyobarikiwa ya kushuhudia kwa ujasiri kwamba, “Mungu wetu pekee ndiye Mungu wa kweli!”
Ninaomba katika jina la Bwana mfurahie baraka nyingi kama watoto wa Mungu, katika upendo na ulinzi wake duniani na mbinguni.
